Macula degeneratie en staar
Wat is macula degeneratie?
Macula degeneratie is een aandoening van het centrale gedeelte van het netvlies, de macula (gele vlek), waardoor de gezichtscherpte afneemt. Vaak wordt macula degeneratie 'slijtage' van het netvlies genoemd. De macula is het centrale deel van het netvlies en zorgt voor het waarnemen van kleuren en kleine details, het scherp zien. In de macula bevindt zich het grootste aantal van het type lichtgevoelige cellen dat kleuren en contrast kan waarnemen: de kegeltjes.
Hoe ontstaat het?
Macula degeneratie ontstaat wanneer de kegeltjes in de macula afsterven. Dit veroorzaakt een achteruitgang van het gezichtsvermogen in het centrale, scherpe zien. Omdat alleen het centrale deel van het beeld uit valt, leidt macula degeneratie op zich niet tot volledige blindheid. Het is wel een veel voorkomende oorzaak van slechtziendheid. Bij beschadiging of slijtage van de macula zijn de beelden die u recht voor u uit ziet wazig, of ze vallen zelfs geheel uit. U ondervindt moeilijkheden met lezen en televisie kijken, of u ziet kleuren fletser en lijnen kronkelig en vervormd. De beelden aan weerskanten van het centrale beeld kunt u wel normaal blijven zien. Uw gezichtsveld blijft intact. U blijft de omgeving zien. Deze aandoening ontwikkelt zich vaak geleidelijk en totdat de macula al sterk is aangetast kan het zijn dat u er weinig van merkt. Het is daarom belangrijk uw ogen regelmatig door een oogarts te laten controleren. Een tijdige opsporing van macula degeneratie is uiteindelijk altijd de beste bescherming tegen het verslechteren van het zien.
Verschillende vormen
Juveniele macula degeneratie
Deze vorm komt voor op jonge leeftijd en is erfelijk. Het kan ook zijn dat een ongeluk of een infectie deze vorm veroorzaakt. Vrijwel altijd zijn beide ogen aangetast.
Leeftijdgebonden macula degeneratie (LMD)
Deze vorm komt verreweg het meeste voor. De leeftijdgebonden macula degeneratie begint meestal na het vijftigste levensjaar. Ook kan macula degeneratie ontstaan ten gevolge van andere ziekten als suikerziekte of een verwonding. Bij leeftijdgebonden macula degeneratie zijn er twee belangrijke vormen te onderscheiden de 'droge' en de ‘natte’.
De droge komt het meest voor en begint meestal na het vijftigste levensjaar. De oorzaak is het dunner worden en verslijten van het weefsel in de macula. Deze vorm begint als kleine bleekgele afzettingen, 'drusen' genoemd, die zich beginnen op te hopen in de macula. Het optreden van deze drusen gaat samen met vermindering van het aantal kegeltjes in de macula, waardoor het zien zal verslechteren. Dit is een sluipend en zéér langzaam verlopend proces, waarbij het vele jaren kan duren voordat het zien achteruit gaat. Gewoonlijk zijn beide ogen min of meer gelijk aangedaan.
Het is bij de droge LMD belangrijk dat u in de gaten houdt of er vertekening gaat optreden in de beelden van de omgeving zoals een bocht in een raamkozijn of regel van een schrift. Dit kan wijzen op het ontstaan van de ernstiger 'natte' vorm.
De ‘natte’ vorm van LMD wordt ook wel exsudatieve LMD, vochtige LMD, schijfvormige LMD of ziekte van Junius-Kuhnt genoemd. Bij natte LMD verloopt het verlies van het gezichtsvermogen sneller. De natte LMD ontstaat als bloedvaatjes achter de macula gaan groeien, waarbij vocht en bloed in of onder het netvlies terecht komt. Bloed beschadigt de lichtgevoelige cellen in het netvlies, wat een snelle en ernstige achteruitgang van het gezichtsvermogen veroorzaakt. Uiteindelijk ontstaat een litteken in de macula met verlies van het centrale zien als gevolg.
Hoe te behandelen?
Tegen die droge vorm is helaas nog weinig te doen. De natte vorm kan vaak behandeld worden. Met een laser kunnen de bloedvaatjes dichtgebrand worden. Of er kan een klein beetje van een medicijn in het oog gespoten worden. Dat medicijn, Lucentis is er een van, gaat de vorming van bloedvaatjes tegen. Met zo’n serie prikken kunt u verdere achteruitgang vaak voorkomen en sommige mensen kunnen zelfs weer wat beter zien.
Hulpmiddelen
Er bestaan voor personen met macula degeneratie verschillende hulpmiddelen die het proces van het minder zien kunnen vergemakkelijken. Deze zogenaamde ‘Low Vision’ hulpmiddelen die u kunt gebruiken zijn onder andere:
- Telescoopbrillen
- Vergrootglazen
- TV-loepen
Grootletterboeken/computers Tijdens het ‘Low Vision’ spreekuur kijkt een speciaal daarvoor opgeleide Low Vision-specialist samen met u welke hulpmiddelen u kunt gebruiken.
Hoe beschermt u uw ogen?
- Draag een beschermende zonnebril, wanneer u in aanraking komt met ultraviolette lichtbronnen (zon, zonnebank)
- Gebruik voeding met veel fruit en donkere bladgroenten (spinazie, groene kool, boerenkool)
- Niet roken
- Beperk alcoholgebruik
Lees meer over macula degeneratie op de site. 
Macula degeneratie
Wat is staar?
Voor in het oog, vlak achter de pupil, zit de heldere en doorzichtige ooglens. Naarmate we ouder worden, wordt deze lens minder helder. Daardoor lijken de dingen die we zien waziger en grauwer van kleur. Dit troebel worden van de ooglens wordt 'staar' of 'cataract' genoemd. Iedereen die ouder wordt, krijgt daarmee te maken. Maar niet iedereen heeft er echt last van.
Verschillende vormen van staar
Aangeboren staar
In zeldzame gevallen is staar aangeboren. Dit kan verschillende oorzaken hebben. Aangeboren staar kan zijn ontstaan doordat de moeder tijdens de zwangerschap rodehond heeft gehad. Ook andere problemen tijdens de zwangerschap kunnen staar veroorzaken. Soms is aangeboren staar een op zichzelf staande aandoening maar het kan ook een onderdeel zijn van een syndroom.
Staar ontstaan door ziekte of ongeluk
Staar kan ook op jonge leeftijd voorkomen. Het is dan meestal veroorzaakt door een trauma zoals een vreemd voorwerp in het oog, of een klap op het oog. Andere oorzaken die kunnen leiden tot staar op jongere leeftijd zijn:
- diabetes
- een chirurgische behandeling aan het oog (vitrectomie)
- langdurige blootstelling aan ultraviolet licht, zonlicht
- langdurig gebruik van bepaalde medicijnen bijvoorbeeld; cortison
- overmatig roken
- zwaar drinken?
Ouderdomsstaar
Ouderdomsstaar is een 'normaal' verouderingsproces, net als het krijgen van rimpels. Sommige mensen merken al rond hun veertigste dat hun ooglens troebel wordt. Meestal doen de eerste verschijnselen van ouderdomsstaar zich pas later voor. Of u het merkt, hangt er van af op welke plek in de ooglens de troebeling zich ontwikkelt en hoe groot die troebeling is. Zit de troebele plek in het midden van de lens of daar vlakbij, dan krijgt u al snel klachten. U gaat bijvoorbeeld wazig zien, dubbelzien, kleuren doffer zien of u krijgt last van licht of schitteringen. Als u binnen korte tijd opeens veel sterkere brillenglazen nodig heeft, kan dat ook wijzen op ouderdomsstaar. Sterkere brillenglazen kunnen het zicht op den duur niet meer verbeteren. Doorgaans neemt de staar in de loop van de tijd toe. Het gezichtsvermogen wordt daarmee steeds slechter.
De behandeling
De behandeling van staar is wereldwijd een van de meest uitgevoerde chirurgische ingrepen. Tijdens een poliklinische behandeling wordt de natuurlijke lens, die aangetast is door staar, vervangen door een kunstlens. De behandeling duurt ongeveer 15 tot 20 minuten. Inclusief vóór en nazorg bent u ongeveer 2 tot 3 uur kwijt. De kans op een complicatie is klein, maar een bloeding, infectie of netvliesprobleem kan optreden. In de meeste gevallen kunnen de complicaties zonder blijvende nadelige gevolgen verholpen worden.
Zijn het vooral ouderen die met deze kwaal kampen?
Er zijn een half miljoen mensen in Nederland die daar last van hebben en 100.000 in ernstige mate. Boven de 75 jaar heeft wel een derde van de mensen daar last van. Vrouwen nog wel twee keer zo vaak als mannen. Maar het begint vaak al veel jonger. Waarschijnlijk kunt u het iets vertragen door niet te roken en gezond te eten. Sommige voedingssupplementen zouden de verslechtering wat kunnen tegen gaan.
Wanneer moet men naar de dokter gaan bij oogproblemen?
Als u merkt dat u slechter gaat zien en een andere bril niet meer helpt, dan kunt u dat beter goed laten nakijken. En vooral als u rechte lijnen krom gaat zien of als de verslechtering snel optreedt. Dat kunt u beter snel een afspraak maken.
Lees meer over staar op de site. Staar
Vraag en antwoord
In deze chat kunt u tot een half uur na de uitzending vragen stellen over de medische onderwerpen uit de uitzending. Andere vragen worden niet beantwoord. Dit betreft geen persoonlijk consult! De huisarts moet u daarvoor immers goed kennen. Onze huisarts helpt u in deze chatsessie graag met algemene informatie en achtergronden bij het onderwerp van de uitzending.
Zodra uw vraag is beantwoord, ontvangt u een e-mail.
De chat is gesloten om 18:50 uur. U kunt geen nieuwe vragen meer stellen.
Dit gastenboek is gesloten. Het is niet mogelijk een nieuwe reactie te plaatsen. Wel kunt u eerdere bijdragen inzien.
Ik heb helemaal geen MACULA.
Dat was mijn vraag niet.
Gegroet A.v d BERG.
Bij de oogarts kreeg ik druppels die de pupil gaat vergroten. Sindsdien kan ik niet meer scherp zien en zijn de ogen pijnlijk,zie ik in de verte slecht. Wat kan er gebuerd zijn?
 |
Dat hoort helemaal te herstellen. U moet het laten controleren.
Ted van Essen, huisarts |
Ik ben half 2007 bij de oogarts in het ziekenhuis in Gorinchem geweest, omdat ik merkte dat ik met mijn linker oog minder ging zien. Ik kon er wel door kijken, maar zag in het midden een wazig gedeelte. Ik kon iemands gezicht met dat linker oog dus niet meer zien. De behandelend oogarts zei me na diverse onderzoeken dat het om kleine haarvaatjes ging in het midden van mijn oogbol. En dat er niets aangedaan kon worden. Ik heb kort daarna een bril gekocht met in het linker brilmontuur een gewoon glas, omdat ik bij de opticien geen letter kon lezen, ook de grootste niet. Na het zien van de uitzending van Max vandaag en uw relaas hoorde, denk ik dat ik dat moeilijke naam ziekte heb in mijn oog, Macula oid. Wat raadt u mij nu aan. Zou ik het nog eens bij een oogarts in het oogziekenhuis in Rotterdam kunnen proberen. Ik hoor graag van u. Mijn rechter oog is overigens goed, maar als het daar ook zou beginnen, dan ben ik gehandicapt.
|
Zou ik zeker laten controleren.
Ted van Essen, huisarts |
Onlangs staaroperatie r. oog gehad. Resultaat: uitmuntend.
Linkeroog is zgn. luioog. Zien: wazig.
Is dat oog evt.ook te opereren, zoals met r.oog is gebeurd?
|
Helaas, een lui oog is niet te verhelpen.
Ted van Essen, huisarts |
Sorry maar ik ben nu 61 jaren jong.
Ik heb al jaren last van oogmigraine. Soms een paar keer achter elkaar en dan weer een jaar niet. Je ziet dan vlekken voor je ogen die zich verplaatsen en na ca. 0,5 uur weer weggaan. Soms blijft er een hoofdpijn over. Maar tegenswoordig niet meer. Is hier een verklaring voor of is hier iets aan te doen?
|
Oogmigraine geeft ook gezichtsveld uitval maar geluikkig maar tijdelijk.
Ted van Essen, huisarts |
Ik ben 67 jaar
Vorig jaar oktober ging mijn rechter oog wazig zien.
Begin van dit jaar kwam ik via de oogarts in Accademisch ziekenhuis te Gronigen voor behandeling.
Mijn oog is begin oktober ingespoten met het medicijn "Alvastin".
14 dagen later is het vocht uit het netvlies gelaseerd.
Het is niet slechter geworden maar ook niet beter. Ik zou een bloed vat in het netvlies verstopt hebben. Troboze is het genoemd.Begin 2010 weer naar Gronigen
Is er nog een andere methode mogelijk en wat zijn de vooruitzichten?
Dank alvast voor het antwoord.
Vriendelijk groeten,
Frits Kuiper.
|
Dit klinkt als de best mogelijke behandeling. Voorkomen van verslechtering is vaak enig haalbare.
Ted van Essen, huisarts |
Ik ben bijna 70. Geopereerd(DR.Schellekens) ca 6jr geleden, verwijderen glasvocht. 2jr na operatie getest geen staar. Ik heb de rasterlijnen bekeken en zag in het centrum de lijnen wijder worden. gebruik het liefst een goedkope bril 1tot 150 plus voor autorijden. 3plus voor lezen en 4 voor prutsen. Ik begrijp dit is een vlakke lens is die boller te maken?
|
Dat is moeilijk te zeggen. Gelukkig kunt u zich met die vrillen wel redden.
Ted van Essen, huisarts |
In een paar weken tijd nam mijn gezichtsvermogen enorm af; er werd achterkapsel-catarract vastgesteld...veroorzaakt door prednison?? Ik zie met het oog nog maar 15%...is dit te verhelpen?
|
Dat is een speciale vorm van cataract. Dat kunt u beter met de oogarts bespreken.
Ted van Essen, huisarts |